wrapper

Son Dakika

Radyasyonla İlgili Terimler ve Tanımlar

Uluslararası Radyasyondan Koruma Derneği

Işınlama (exposure), X ışını ya da  γ ışını tarafından havada oluşturulan iyonizasyon miktarını tanımlar. Işınlama birimi röntgen’dir (R). Bir kilogram havada 2.58 x10-4 coulomb’luk yük taşıyan aynı işaretli iyon sayısıdır. Pozitif ya da negatif işaretli bir iyon  1.602 x10-19 Coulomb’luk yük taşır. Dolayısıyla bir kilogram havada oluşan iyon çiftleri sayısı;

(2.58 x 10-4)/(1.602 x10-19)= 1.61 x1015

Havada bir iyon çifti oluşması için gerekli ortalama enerji 5.4x10-18 Joule’dür. Böylece havada 1 röntgen’lik ışınlamaya karşı gelen soğurulan enerji;

1.61 x1015 x 5.4x10-18 J/kg =8.69x10-3 = 0.00869 J/kg (havada)

 

halen kullanılan röntgen, sadece x ve g ışınlarına ve bunların havadaki etkilerine uygulanması nedeniyle bir radyasyon birimi olarak uygun değildir. Radyasyon korunmasında ilgi ortamı insan dokusudur ve dokuya bırakılan enerji havadakine göre genellikle daha büyüktür. Bu yüzden karşılaşılan zorlukları aşmak üzere radyasyon soğurulmuş doz (ışınım soğurulmuş doz) tanımı türetilmiştir.

Hangi türden olursa olsun, bütün iyonlaştırıcı radyasyon kaynakları için TAEK tarafından saptanan birincil ve ikincil sınırları aşmamak koşulu ile Lisans Sahibi tarafından belirlenen sınırlardır.

Herhangi bir nedenden dolayı atomdan bir elektron kopartılması veya atoma bir elektron bağlanması sonucunda atomun yük dengesi bozulur . Bu olaylara iyonizasyon, iyonizasyon sonucu oluşan atoma iyon denir.

TAEK tarafından saptanan ve genellikle birincil ve ikincil sınırlardan daha düşük olan sınırlardır.

Proton sayıları aynı, ancak nötron sayıları farklı olan atom çekirdeklerine izotop denir. Bir elementin farklı sayılarda izotopları olabilir. Bu izotoplar, nötron sayıları farklı olduğundan, farklı kütle numaralarına sahiptirler. Örneğin, Hidrojen elementinin 3 izotopu vardır.

İyonlaştırıcı radyasyondan korunmayı sağlamak amacı ile, eşdeğer doz, etkin doz veya vücuda alınma miktarlarının kayıtlarının tutulması ve saklanması gerekmektedir. İyonlaştırıcı radyasyon görevlileri için 0.2 mSv, halk için ise 0.01 mSv’i aşması durumlarında kayıtlar tutulmaya başlanır.

Binaların yüzeylerinin veya iç mekanlarının, açık alanların, nesnelerin veya kişilerin istenmeyen radyoaktif maddelerle kirlenmesi.

 Dış uzay kaynaklı nüfuz edici iyonlaştırıcı radyasyon(parçacık ve elelektromanyetik radyasyon). Bu ışınların büyük bir kısmı dünya atmosferinden geçmeye çalışırken tutulurlar. Sadece küçük bir miktarı yerküreye ulaşır. Bir dağın tepesinde veya havada yol alan bir uçakta bulunan bir kişi, deniz seviyesinde bulunan bir kişiden çok daha fazla kozmik ışına maruz kalır. Bu yüzden bir pilot, uçuş süresi boyunca, deniz seviyesinde çalışan bir kişinin maruz kaldığı doğal radyasyon düzeyinden yaklaşık 20 kat daha fazla bir radyasyon dozuna maruz kalır. Günlük yaşantımızda, kozmik ışınlar nedeniyle maruz kaldığımız radyasyon dozunun dünya ortalaması 0.39 mSv/yıl’dır.

Page 4 of 6