wrapper

Son Dakika

Radyasyonla İlgili Terimler ve Tanımlar

Radyoaktif maddelerin bozunma hızını ifade etmek için kullanılan bir birimdir.  Bir Curie, bir saniyede bozunan atom sayısı 3.7X1010 (37 Milyar) olan radyoaktif madde miktarıdır. “Ci” ile sembolize edilir.

Bu birimin türetilmesinde bir gram radyum’daki atomların bozunma hızı temel alınmıştır. Radyum’un varlığını 1898 yılında keşfeden Marie ve Pierre Curie tarafından adlandırılmıştır.

                           1 Ci = 3.7x 1010 parçalanma/saniye

Radyasyona karşı hassas ve yapılan ölçüm veya analize uygun cevap sinyalleri üretebilen cihaz veya malzemedir. Bir radyasyon ölçüm cihazıdır.

Oluşabilmesi için bir eşik radyasyon doz değerinin olduğuna inanılan ve şiddeti doz şiddeti ile artan sağlık etkileridir. Deterministik etkiler, genellikle, ani ışınlamalarda nispeten yüksek dozlara maruz kalınması sonucunda ortaya çıkarlar. Radyasyon maruziyetine bağlı olarak gelişen cilt yanıkları(kızarıklıklar) ve katarakt oluşumu “nonstokastik” etki olarak da adlandırılan deterministik etkiye örnek olarak gösterilebilir.     

Kozmik uzaydan gelen radyasyon; radon gibi tabiatta doğal olarak var olan radyoizotoplar(bazı nükleer maddeler ve bazı kaynakların bozunma ürünleri hariç) ve nükleer bomba denemeleri sonucunda  oluşan küresel serpinti. Yapay radyasyon kaynaklarından ve nükleer maddelerden yayılan radyasyon doğal radyasyon olarak kabul edilmez. Doğal radyasyondan maruz kalınan küresel ortalama yıllık doz 360 milirem’dir.

 Birim zamanda ölçülen radyasyon dozu

Radyasyona maruz kalmış bir nesne üzerindeki etkiyi ifade etmek için kullanılan genel bir terimdir. Ya radyasyona maruz kalan nesne tarafından soğurulan enerji miktarını (soğurulmuş doz), ya da radyasyona maruz kalmış dokudaki potansiyel biyolojik etkiyi (eşdeğer doz) ifade etmek için kullanılır.

Doz, herhangi bir maddenin belli bir zaman içerisinde kullanılan veya tüketilen miktarı demektir. Radyasyon dozu ise hedef kütle tarafından, belli bir sürede, soğurulan veya alınan radyasyon miktarıdır.

Bütün zararlı maddeler, genellikle,  vücutta birtakım biyolojik hasarlara neden olurlar. Bu hasarların büyüklüğü ise o maddenin cinsinin yanısıra, vücuda alınış şekli, süresi ve miktarına bağlı olarak değişir. Örneğin, günlük yaşantısında belli bir miktarda alkol tüketen bir kişiyi düşünelim. Günde bir bardak alkol alan bu kişi ile bir şişe alkol tüketen aynı kişide, vücutta oluşacak zararlar farklı olacaktır. Yine aynı şekilde, bu miktarın tüketim hızı yani ne  kadar zamanda tüketildiği de zararın büyüklüğünü belirleyici bir etkendir. Tüketim hızı arttıkça meydana gelecek zarar da buna paralel olarak büyüyecektir. Bunların yanısıra, yaşam boyunca tüketilen toplam miktar da oluşabilecek zararı belirleyen önemli bir unsur olacaktır.

Gerekli önlemler alınmadığı takdirde, belli bir sürede belli bir miktarın (kabul edilebilir sınırların) üzerinde radyasyon enerjisi soğuran yani radyasyon dozu alan canlılarda da bazı zararlı etkilerin meydana gelmesi kaçınılmazdır. Bu etkinin büyüklüğü ise ancak yukarıdaki örnekte de anlatıldığı gibi, radyasyon çeşidi, soğuruluş hızı ve soğurulan radyasyonun miktarı bilindiği zaman mümkündür. Bütün bu faktörler bilindiğinde radyasyonun insan sağlığı veya diğer canlı ve cansız varlıklar üzerinde bırakacağı etki kolayca belirlenebilir.

İyonlaştırıcı radyasyonun sebep olduğu birikmiş toplam dozu ölçmek ve kaydetmek için kullanılan küçük taşınabilir cihaz( film rozet, termoluminesan veya cepdozimetre gibi)

İyonlaştırıcı radyasyonun ölçüm ve kaydedilmesi ile ilgili teknik ve prensiplerin teori ve uygulamaları

Page 2 of 6